پنجشنبه  31  مرداد  1398
سه شنبه , 31 اردیبهشت 1398 ساعت 09:01

محمدحسین مختاری*

وحدت امت اسلامی شاخصه اصلی تفکر سیاسی امام مجتبی(ع) بود

نیمه ماه رمضان، تلاقی رحمت و کرامت است. لحظه‌­ای است که ماه در کامل‏‌ترین صورت خویش جلوه‌‏گری کرد و ماه تمام حَسَن از سرادقات عرش به زمین هدیه داده شده است.

به گزهرش گروه دانشگاه خبرگزاری آنا، نیمه ماه مبارک رمضان، تلاقی رحمت و کرامت است. لحظه‌­ای است که ماه در کامل‏ترین صورت خویش جلوه‌‏گری کرد و ماه تمام حَسَن از سرادقات عرش به زمین هدیه داده شده است. در این شب میوه زندگی علی و فاطمه(ع)، پا به جهان خاکی گذاشت و خاک تا افلاک را غرق نور و شادی کرد. امشب خانه گِلی فاطمه زهرا(س) مملو از فرشتگان و کروبیانی بود که آمده بوند تا از میوه قلب رسول‌الله(ص) توشه‌­ای بگیرند. از طرفی، تولد امام حسن(ع) در این شب مژده­‌ای به روزه‌داران بود تا جان‏‌های آکنده از حُسن خداوندی را با عشق حَسَن گره بزنند و روزه خود را بر سر سفره کریم اهل بیت (ع) افطار کنند.

اکنون با توجه به اهمیت این شب برای محبّین اهل بیت(ع) گاهی گذار به زندگی آن حضرت می‌­اندازیم:

قداست حضرت در نظر اصحاب

صحابه رسول خدا(ص) قداست خاصی برای امام حسن مجتبی(ع) قائل بودند چنانکه خلیفه دوم با اشاره به وجود مبارک آن حضرت، در واقعه‌­ای به اطرافیانش دستور داد: «حسن بن على و عبد الله بن عباس را نيز همراه خود ببرید زيرا آنان از نزديكان رسول خدا(ص) هستند؛ اميد آن دارم كه به واسطه حضور آنان بركت به شما رو كند».[1] این حکایت نشان می­‌دهد، برخلاف سن کم آن حضرت نسبت به ابن عباس، اصحاب به نظرات آن حضرت اهتمام ویژه‌­ای داشتند و برای حل اختلافات به آن حضرت رجوع می­‌کردند.

فدا کردن جان برای وحدت مسلمان

وحدت امت اسلامی شاخصه اصلی تفکر سیاسی امام مجتبی(ع) بود تا جایی که آن حضرت در این راه بارها جان مبارکش را به خطر انداخت و مجروح شد چونانکه ابن قتیبه دینوری در شرح اتفاقات قتل جناب عثمان در این باره می‌­نویسد: «در اين موقع تيرى به حسن بن على اصابت كرد و از وى خون جارى شد».[2] و همو در جای دیگر تصریح می‌­کند: امیرالمؤمنین(ع) به حسنین(ع) فرمود: «شما را به یاری او فرستادم تا او را يارى دهيد».[3]

هر چند برخی در این مطلب تردید کرده‌­اند اما همانگونه که از نهج‌البلاغه بدست می‌­آید امیرالمؤمنین راضی به ایجاد دو دستگی در میان امت نبودند و تمام تلاش خود را برای حفظ وحدت بکار بستند[4] و از اینرو، فرزندش امام حسن(ع) را برای دفاع فرستادند[5] زیرا می‌­دانستند که هر گونه اختلاف در امت اسلام ممکن است ضربه جبران‏ ناپذیرى بر پیکر اسلام وارد آورد و منفعت‌طلبان و هواپرستان را وادار به ایجاد بحران در جهان اسلام کند. در هر حال، این واقعه حاکی از عمق تلاش راهبردی امام حسن(ع) برای حفظ اتحاد اسلامی و جلوگیری از فتنه‌انگیزی میان برادران مسلمان بوده است که باید چراغ راه یکایک رهبران و بزرگان جهان اسلام باشد.

عشق‌ورزی به مردم و نیازمندان

محبت و عشق‌ورزی به مردم شاخصه اصلی زندگی اجتماعی امام مجتبی(ع) بود و به همین خاطر به ایشان کریم اهل بیت  می‌گویند زیرا درب منزل آن حضرت به روی همه نیازمندان و بی‌پناهان و مسافران باز بود، و از طرفی، در حل مشکلات مردم از هیچ اقدامی فروگذار نبودند چنانکه حتی اعتکاف را برای پیگیری گرفتاری یک نفر ترک کردند و از مسجد خارج شدند و فرمودند: «تلاش برای حل مشکلات مردم 9 هزار سال پاداش دارد؛ مَنْ سَعی فی حاجَةِ اَخیهِ الْمُسْلِمِ فَکَانَّما عَبَدَ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ تِسْعَةَ آلافٍ سَنَةٍ».[6]

حقیقت آن است که خیر اندیشان هیچگاه فراموش نخواهند کرد چونانکه حافظه تاریخ نتوانست نان و خرمای شبانه امیرالمؤمنین(ع) برای یتیمان کوفه و سفره‌­های کریمانه امام مجتبی(ع) را فراموش کند، بلکه شعاع نور آن، همگان را به تعظیم وا داشت.

تواضع و سادگی

تواضع و فروتنی امام مجتبی(ع) زبانزد عام و خاص است بطوریکه همه فرق اسلامی به فروتنی آن حضرت اذعان دارند چنانکه ابن ابی‌الحدید معتزلی درباره آن حضرت می­‌نویسد: روزی حسن بن علی(ع) از کنار کودکان عبور کرد و دید مشغول بازی هستند و تکه‌­ای نان دارند که از آن تناول می‌­کنند. کودکان تا امام را دیدند از ایشان دعوت کردند تا کنار آنها بنشیند. حضرت بی‌درنگ روی زمین نشست و با آنها مشغول خوردن نان شد. سپس آنها را به منزل خود دعوت کرد و به آنها غذا و لباس داد.[7] این حکایت نشان می‌­دهد امام تا چه حد نسبت به مردم مهریان و دلسوز بوده‌­اند، و برخلاف مشکلات سیاسی و اجتماعی آن زمان حتی از کودکان کوچه­‌ها غافل نبود و با بهره‌گیری از روش «تبلیغ چهره به چهره» از مردم دلجویی می­‌کردند و پایه­‌های اعتقادی آنان را تقویت می‌­کردند.

منابع:

[1]. ابن قتیبه دینوری، امامت و سیاست، ص 44.

[2]. همان، ص 66.

[3]. همان، ص 75.

[4]. نهج البلاغه، خ 240: «وَ اللَّهِ لَقَدْ دَفَعْتُ عَنْهُ حَتَّى خَشِیتُ أَنْ أَكُونَ آثِماً؛ به خدا قسم به اندازه‏اى از او دفاع كردم كه ترسیدم آلوده به گناه شده باشم‏».

[5]. ابن اعثم کوفى‏، کتاب الفتوح، ج 2، ص 423: «ثم دعا علی بابنه الحسن، فقال: انطلق یا ابنی إلى عثمان فقل له: یقول لک أبی: أ فتحب أن أنصرک».

[6]. صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 190.

[7]. ابن ابی الحدید، ابوحامد عبدالحمید، شرح نهج البلاغه، ج۱۱، ص۱۹۸.   

* رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی

انتهای پیام/4115/

http://ana.ir/i/382827
هیئت دانشگاه مذاهب اسلامی از مکتب الزهرا(س) کشمیر بازدید کردند

هیئت دانشگاه مذاهب اسلامی از مکتب الزهرا(س) کشمیر بازدید کردند

نشست علمی نقش گفتگوی میان مذاهب در تحقق تمدن نوین برگزار شد

نشست علمی نقش گفتگوی میان مذاهب در تحقق تمدن نوین برگزار شد

جزئیات مصاحبه از پذیرفته‌شدگان اولیه دکتری 99-98  منتشر شد

جزئیات مصاحبه از پذیرفته‌شدگان اولیه دکتری 99-98 منتشر شد

تفاهم‌نامه همکاری‌ مشترک دانشگاه مذاهب با دانشگاه بغداد امضا شد

تفاهم‌نامه همکاری‌ مشترک دانشگاه مذاهب با دانشگاه بغداد امضا شد

همه قلمرو احسان و نیکی از فتوحات امام حسن (ع) است

همه قلمرو احسان و نیکی از فتوحات امام حسن (ع) است

امامی که 25 بار پیاده به حج رفت

امامی که 25 بار پیاده به حج رفت

ویژه‌برنامه «صراط» امشب از شبکه 4 سیما پخش می‌شود

ویژه‌برنامه «صراط» امشب از شبکه 4 سیما پخش می‌شود

نیازمندان البرز در ماه رمضان مهمان جمعیت امام حسن(ع) خواهند شد

نیازمندان البرز در ماه رمضان مهمان جمعیت امام حسن(ع) خواهند شد

زندگی سعادتمند در گرو پیروی از دستورات ائمه اطهار(ع) است

زندگی سعادتمند در گرو پیروی از دستورات ائمه اطهار(ع) است

رهبر انقلاب: مردم زمان امامت امام‌حسن(ع) تحلیل سیاسی نداشتند

رهبر انقلاب: مردم زمان امامت امام‌حسن(ع) تحلیل سیاسی نداشتند

ظرفیت بالای ایران در تولید علم حوزه سلامت/ متوسط طول عمر در ایران 25 سال افزایش پیدا کرده است

مجازات استاد متخلف دانشگاه باید از تنزل علمی تا اخراج باشد

آیا بلوغ حمایت از مدیران جوان را خواهیم داشت؟ / پشت پرده تلاش برای حذف صالحی از صندوق بازنشستگی

اکبری: تمام تمرکز دشمن برای ایجاد شکاف داخلی است/ شیخ‌عطار: پایه‌ای‌ترین مطلب در بحث اتحاد ملی «هویت ملی» است/ خادم‌المله: در جنگ رسانه‌ای باید قدرت آفندی داشته باشیم

سایه سنگین «بی‌تدبیری» بر کرسی‌ آزاداندیشی/ اندیشه‌هایی که روی طاقچه وزارت علوم خاک می‌خورند!

مشخص نیست سایت کرسی آزاداندیشی وزارت علوم دست چه کسی است/ به اطلاعات آن توجه نداشته باشید!

قولنامه یا معضل بزرگ قوه قضائیه!

نشست تخصصی تبیین بیانیه گام دوم تحت عنوان «توسعه و امنیت» برگزار می‌شود

علم باید اول در جامعه شناخته شده و سپس کاربردی شود

حقانی: قطعاً یکی از کانون‌های شرارت علیه ایران و جهان اسلام انگلیس خبیث است/ احمدی: تلاش انگلیس برای خنثی کردن معاهده ارزنه‌الروم

مسیر رسیدن به تمدن نوین اسلامی برای طلوع خورشید ولایت عظمی، بیانیه گام دوم است

احضار دانشجوی مطالبه‌گر بسیجی به دادگاه!

مقابله با هنجارشکنان، مصداق کار جهادی و انقلابی است

رونمایی از کتاب نظریه اسلامی رشد انسان

حجم تجارت ایران با عراق 2/5 برابر بیشتر از حجم تجارت با کل اتحادیه اروپا است

توسعه روابط اقتصادی با سوریه نیازمند ورود بخش خصوصی است

کتاب نظریه اسلامی رشد انسان ناظر بر دانشگاه کارآمد است

تعلیم و تربیت حقیقتی است که همه رشته‌های دانشگاهی در آن دخالت دارند

لزوم پرداختن به تعلیم و تربیت/ جداشدن مطالعات دینی و علمی از هم خسارت بزرگی است

دانشگاه آزاد اسلامی می‌خواهد زبان علمی فارسی را توسعه دهد