1557451
پنجشنبه  24  آبان  1397
چهارشنبه , 16 آبان 1397 ساعت 11:53

واکنش‌ها به پیشنهاد قزوه؛

سرود ملی حماسه می‌خواهد؟

اظهار نظر شاعر حوزه انقلاب و دفاع مقدس درباره فقدان عنصر حماسه در سرود ملی جمهوری اسلامی ایران را با تعدادی از کارشناسان و شاعران به گفتگو نشستیم.

به‌گزارش خبرنگار حوزه ادبیات و کتاب گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا، بخشی از صحبت‌های علیرضا قزوه در آیین رونمایی از مجموعه‌ آثار زنده‌یاد حمید سبزواری که شامگاه سیزدهم آبان‌ماه جاری در سالن سوره حوزه هنری برگزار شد، در نوع خود جالب توجه بود.

این شاعر آیینی در صحبت‌های خود ضمن اشاره به آهنگ «آمریکا، آمریکا» که شعر آن توسط زنده‌یاد سبزواری سروده شده بود و همچنین شعر معروف «این بانگ آزادی است کز خاوران خیزد» گفت: جای این اشعار و آهنگ‌های حماسی در سرود ملی جمهوری اسلامی خالی است؛ تولید سرود ملی یک کار جمعی بود و ای کاش از قلم و اندیشه استاد سبزواری هم که در آن زمان در قید حیات بودند در این اثر استفاده می‌شد.

وی در ادامه اظهار کرد: ما یاد گرفته‌ایم که در جنگ‌ها باید از رجز استفاده کرد. هیبت دویدن اسب‌ها چگونه است؟ شاهنامه جاودان فردوسی بر وزن رجز سروده شده است. وزن همین شعر «این بانگ آزادی است کز خاوران خیزد» مستفعلن فعلن است؛ یعنی رجز است، اما سرود ملی جمهوری اسلامی، حرکت نرم شتران بر ریگزار و رمل را به اذهان تداعی می‌کند! این نباید سرود جمهوری اسلامی باشد. با همه احترامی که به شعر و تنظیم و آهنگساز آن دارم امّا جای عنصر حماسه در آن خالی است.

ساعد باقریقزوه با اشاره به این‌‌که سرود ملی آیه قرآن نیست که نتوان آن را عوض کرد، گفت: حتی در مقام مقایسه، می‌بینیم که حماسه در سرود ملی شاهنشاهی بیشتر از سرود ملی فعلی است! فکر می‌کنم شاعران جوان و شاگردان استاد سبزواری، امثال محمدمهدی سیار، علی‌محمد مؤدب و میلاد عرفان‌پور و دیگران می‌توانند سرودی بسازند که این حماسه‌ها را منعکس کند. 

البته او در پایان به این نکته هم اشاره کرد که این فقط یک پیشنهاد و اظهار نظر از جانب کسی است که حداقل چهل سال در حوزه شعر و ادبیات فعالیت داشته و طبیعتاً قابل نقد و بررسی است.

 «سر زد از افق» چگونه خلق شد؟

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سرود شاهنشاهی که به‌عنوان سرود ملی ایران شناخته می‌شد همچون بسیاری از عناصر فرهنگی نظام پیشین به حاشیه رفت و طرحی نو جای آن را گرفت؛ سرود ملی جمهوری اسلامی ایران با مطلع «شد جمهوری اسلامی به پا /که هم دین دهد هم دنیا به ما» با شعری از زنده‌یاد ابوالقاسم حالت و آهنگی از زنده‌یاد محمد بیگلری تدوین و به بخشی از خاطره جمعی ایرانیان از دهه 60 تبدیل شد.

اما از آنجایی که مدت زمان این سرود طولانی بوده و به‌ویژه برای اجرا در برنامه‌های بین‌المللی و مراسم مختلف مناسب به‌نظر نمی‌رسید، در سال 1370 تغییر کرد.

زنده‌یاد مشفق کاشانی در کتاب «خلوت انس» با اشاره به این‌که در این سال شورای‌عالی شعر صدا و سیما متولی تهیه سرود ملی جدید شد، نوشته است: «از بین تعداد زیادی آهنگ که آماده شد، آهنگ استاد حسن ریاحی که ۵۹ ثانیه بود، مورد تصویب قرار گرفت سپس از میان ده - دوازده شعری که توسط شاعران شورای‌عالی شعر صدا و سیما بر اساس ملودی موردنظر سروده شده بود، شعر ساعد باقری به اتفاق آراء انتخاب و با تغییراتی جزیی آماده اجرا شد.»

ساعد باقری هم چند سال پیش در یک برنامه ادبی که از تلویزیون پخش شد به این موضوع اشاره کرد که در آن زمان ملودی ساخته شده توسط حسن ریاحی را در اختیار تعدادی از شاعران قرار دادند تا براساس آن و با در نظر گرفتن 11 معیار شعری (که باید در ملودی 59 ثانیه‌ای لحاظ می‌شد) آماده شود.

 آن‌گونه که باقری می‌گوید در جلسه نهایی تصویب شعر که با حضور چهره‌هایی همچون محمود شاهرخی، مشفق کاشانی، سپیده کاشانی، مهرداد اوستا و تعدادی از شاعران دیگر برگزار شد، او دو کار را ارائه داد که شعر فعلی، با ترکیبی از دو شعر و اندکی تغییر انتخاب شد.

مقایسه، کار درستی نیست

مصطفی محدثی خراسانی، شاعری که در حوزه شعر آیینی، شعر انقلاب و دفاع مقدس از چهره‌های شناخته شده است، در این باره به خبرنگار آنا گفت: به نظرم مقایسه سرود ملی جمهوری اسلامی ایران با شعر «این بانگ آزادی» کار درستی نیست. سرودی که می‌خواهد در مجامع بین‌المللی اجرا شود، از نظر ملودی و شعر، با یک کار حماسی متفاوت است؛ چون سرود ملی باید به تمام وجوه فرهنگی و روحیات ملی و فرهنگی ما بپردازد.

محدثیمحدثی خراسانی که خود در آیین رونمایی از اشعار زنده‌یاد سبزواری نیز حاضر بود اظهار کرد: تصور می‌کنم که موسیقی و شعر سرود ملی خوب است، البته با این پیشنهاد که این شعر یا آهنگ به‌روز شود، مفاهیم تازه‌ای به آن افزوده شود و ملودی زیباتر بشود، مخالفتی ندارم، امّا این نکته را هم باید در نظر داشت که به هر حال این سرود حدود سه دهه است که در اذهان و حافظه و جان مردم رسوب کرده و عوض کردن آن کار ساده‌ای نیست. 

به معضلات مهم فرهنگ و ادبیات بپردازیم

افشین علا، شاعر دیگری بود که در واکنش به این اظهارنظر قزوه گفت: ما معضلات و آفت‌های فراوانی در حیطه فرهنگ و آثار هنری مرتبط با انقلاب داریم که متأسفانه تبدیل به وحی منزل شده است و قرار نیست تغییر کند؛ چرا به سراغ این موضوعات نمی‌رویم و روی سرود ملی که یکی از جامع‌ترین مانیفست‌های جمهوری اسلامی ایران است، انگشت گذاشته‌ایم؟ من فکر می‌کنم این‌که یک اثر موسیقایی در کمتر از یک دقیقه بتواند این همه مضامین مربوط به انقلاب را در خود جمع بکند، ویژگی مهم و مثبت سرود ملی فعلی است؛ بنابراین توصیه می‌کنم که به جای این قبیل کارها به فکر نوآوری‌های بیشتر و رفع آفت‌های ملال‌آور از حیطه شعر و هنر انقلاب باشیم و به آثار فاخر و ارزشمند ملی بدون استدلال اعتراض نکنیم.

محدثیوی در واکنش به این گفته قزوه که امکان بازنگری در شعر سرود ملی وجود دارد نیز اظهار کرد: بله قطعاً سرود ملی آیه قرآن نیست، اما به شرطی که این رواداری را نسبت به همه سلیقه‌ها و آثار داشته باشیم، ضمن این‌که قرار نیست سرود ملی ما نوعی رجزخوانی باشد. وجهه بیرونی جمهوری اسلامی ایران، صلح و آزادی و روشنایی برای بشریت است. جای رجز در میدان جنگ است. البته در عرصه‌های دیپلماسی و امنیتی و هر جا که دشمنان ما را تهدید کنند، پاسخ خواهیم داد و رجز هم خواهیم خواند. 

اعلا در ادامه افزود: در سرود جمهوری اسلامی ایران، در یک زمان محدود هم از شهیدان یاد می شود، هم از استقلال و آزادی و هم از ماه بهمن که نماد انقلاب اسلامی است. بحث طلوع مهر از خاوران، تأکید بر مؤلفه تمدن شرق است و برازنده ملت و فرهنگ ماست. من این اثر را یک کار جاودانه، روان و در عین حال مؤلف و ظریف می‌دانم.

در سرود ملی، مدارا از حماسه مهم‌تر است

یک شاعر و ترانه سرا نیز با اعلام این که لزومی ندارد که سرود ملی، حماسی باشد گفت: اگر شما سرودهای ملی کشورهای جهان را بررسی کنید، بیشتر شامل انعکاس فرهنگ، تاریخ و هویت یک ملت است. ضمن این که فکر می‌کنم در پیشینه تاریخی و فرهنگ ما بحث صلح و مدارا پررنگ تر است و باید در سرود ملی، مدارا با جهان برجستگی بیشتری داشته باشد.

عبدالجبار کاکایی در ادامه گفت: موضوع حماسه و جنگ و دفاع از میهن در تاریخ ما وجود داشته و باید هم مورد توجه باشد، امّا نیاز نیست لزوماً در نمادهایی مثل سرود ملی تعبیه شود. البته تردیدی ندارم که در صورت لزوم باید کیفیت سرود ملی ارتقاء پیدا کند. 

علاکاکایی سرود «ای ایران، ای مرز پرگوهر» را اثری دانست که واجد همه ویژگی‌های یک سرود ملی است و گفت: کاش این سرود به عنوان سرود ملی ما انتخاب می‌شد. چون همه گرایش‌ها و افکار و آرزوهای ملت در آن لحاظ شده است. وی در ادامه افزود: به نظر من، حماسه به یک دوره خاص از حیات یک ملت مربوط است و ضرورت ندارد که آن را در هر پدیده فرهنگی دخیل کنیم.

 تعابیری که علمی نیست و شاعرانه است!

اما شاید تندترین واکنش نسبت به این اظهار نظر قزوه را علیرضا بدیع مطرح کرد. این شاعر جوان در این زمینه گفت: با توجه به روحیاتی که در این سال‌ها از آقای قزوه سراغ داریم، می‌دانیم که ایشان معمولاً به منظور تکریم فرد یا جریانی، دست به تخفیف فرد یا جریان دیگری می‌زند. سرود ملی اگرچه قابل نقد و بررسی است، کاری است که مردم در این سال‌ها با آن خاطراتی دارند. آقای قزوه بر چه مبنایی می‌گویند که این کار حماسی نیست؟ آیا تخصص ایشان بیشتر از آهنگساز کار آقای حسن ریاحی است و آیا در سرودن تصنیف از ساعد باقری تواناتر هستند؟ طبیعتاً پاسخ منفی است. پس نظر آقای قزوه، سلیقه‌‌ای و بر مبنای روحیات خاص ایشان است.

علاوی در ادامه گفت: این‌که ایشان می‌گوید شاهنامه در بحر رجز است، امیدوارم یک اشتباه سهوی باشد. شاهنامه در بحر متقارب است. شاید ایشان فکر کرده چون ما می‌گوییم در جنگ‌ها رجز‌خوانی می‌کردند، پس بحر شاهنامه هم رجز است! ایشان در حوزه‌هایی که تخصص ندارند ورود پیدا می‌کنند و اظهاراتشان همواره مشکل‌ساز می‌شود. این نکته هم که سرود ملی ایران یادآور حرکت آرام شترها در شنزار است و... تعریف علمی و آکادمیک نیست و بیشتر توصیفات شاعرانه، احساسی و سلیقه‌ای است.

وی در ادامه گفت: از منظری که مدنظر ایشان بوده،سرود ملی قابل دفاع است. اتفاقاً کار تهیه این سرود یک کار جمعی بوده است و بزرگان شعر آن دهه در آن دخیل بوده‌اند. شنیده‌ام با توجه به این که بخش عمده کار توسط ساعد باقری سروده شده بود، جمع‌بندی شورا این می‌شود که به نام جناب ساعد باقری ثبت شود. یعنی مبتنی بر یک رای‌گیری بوده است. آیا آقای قزوه سابقه‌ای در گذاشتن ترانه و تصنیف روی یک ملودی دارند؟ اگر هم داشته باشند، موارد خاص و معدودی است.

ساعد باقری: مشکل منم، نه سرود ملی!

اما ساعد باقری شاعر سرود ملی جمهوری اسلامی در پاسخ به خبرنگار آنا با اعلام این که تمایلی ندارد که در این زمینه گفتگویی داشته باشد، تنها به گفتن چند جمله بسنده کرد و گفت: بله، مهم‌تر از هر چیز، سرود ملی فعلی یک مشکل 110 کیلویی هم دارد:شاعرش! کاش آقای قزوه به صراحت حرف دلش را بر زبان مى‌آورد و مى‌گفت: بزرگ‌ترين مشكل سرود ملى اين است که ساعد باقری آن را سروده است!

علاباقری در ادامه گفت: به قول دوستى عزيز، خدا را شکر که آقایان ریشه گم‌گشتگی هویت ایرانیان، فروپاشی اخلاقی جامعه، فساد اداری، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، شکاف طبقاتی و بدعهدی اجانب و خیانت اقارب را به‌درستی شناسایی کرده‌اند. فقط مانده یک یا علی تا تمامی مشکلات با تنظیم و سرلوحه قرار دادن سرود ملی جدید حل شوند.

آهنگساز سرود ملی چه می‌گوید؟

اما حسن ریاحی که سازنده آهنگ سرود جمهوری اسلامی ایران است در گفتگو با آنا گفت: اگر شعر و آهنگ بهتری ساخته شود من هم استقبال می‌کنم و حرفی ندارم. در حقیقت من نمی‌دانم منظورشان از فقدان حماسه چیست؟ فقط می‌توانم بگویم گر تو بهتر می‌زنی بستان بزن.

مدیر گروه موسیقی دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی اظهار کرد: ما فقط می‌خواهیم کار خوبی تولید شود، با این که از این کار دفاع می‌کنم معتقدم که اگر کسی می‌تواند اثر بهتری تولید کند وارد میدان شود.

این آهنگساز 74 ساله همچنین گفت: در جلسات شورای شعر صداوسیما برای تهیه سرود ملی، شاعران برجسته کشور هم حضور داشتند و این اثر برایند یک کار جمعی بود منتها آقای باقری اشراف بیشتری داشتند و جمع‌بندی با ایشان بود.

ساعد باقریوی در ادامه گفت: در سرود ملی ابتدا ملودی را ساختیم و شعری در کار نبود. این کار را سخت می‌کرد. به ویژه این که بخواهیم در یک دقیقه، چند مؤلفه محتوایی مهم را به کار ببریم. دغدغه من این بود که چگونه می‌توان در یک دقیقه تمام این مفاهیم را به کار برد. این بود که حالت شروع آهنگ را با یک خبر آغاز کردم و شعر هم به خوبی با اوج و فرودهای ادامه آن هماهنگ شد.

گفتنی است برای پوشش هرچه بهتر نظرات شاعران و کارشناسان، گفتگویی کوتاهی نیز با یکی از شاعران جوان شعر آیینی انجام شد، اما ایشان با ذکر این مطلب که بهتر است این موضوعات در فضای تخصصی و در جلسات ادبی بررسی شده و در رسانه‌ها مطرح نشود، خواستار منتشر نشدن نظر خود شدند.گروه فرهنگ و هنر آنا ضمن احترام به این نظر، آماده انعکاس نظرات کارشناسی کارشناسان، شاعران و آهنگسازان در این موضوع بوده و پذیرای توضیحات بیشتر علیرضا قزوه در این خصوص نیز خواهد بود.

انتهای پیام/4104/ ن

برچسب‌ها

بیشتر بخوانید

رونمایی از مجموعه آثار مرحوم حمید سبزواری

رونمایی از مجموعه آثار مرحوم حمید سبزواری

سرود ملی فعلی فاقد حماسه است/ آیه قرآن نیست که عوض نشود

سرود ملی فعلی فاقد حماسه است/ آیه قرآن نیست که عوض نشود

من می‌گویم شما بگریید؛ مرثیه‌های عاشورایی از شاعران صاحب اثر و نوقلم

من می‌گویم شما بگریید؛ مرثیه‌های عاشورایی از شاعران صاحب اثر و نوقلم

«زمستان یورت» اعتراض به ناکارآمدی مدیران است، نه تیشه زدن به ریشه‌ها

«زمستان یورت» اعتراض به ناکارآمدی مدیران است، نه تیشه زدن به ریشه‌ها

ضرورت روایت زندگی «حسن باقری» در کتاب‌‌‌‌‌های درسی و تلویزیون/ افتخارم چاپ شعر در نشریه بسیج و سپاه است

ضرورت روایت زندگی «حسن باقری» در کتاب‌‌‌‌‌های درسی و تلویزیون/ افتخارم چاپ شعر در نشریه بسیج و سپاه است

دفاع مقدس تمام‌شدنی نیست

دفاع مقدس تمام‌شدنی نیست

علیرضا قزوه با اولین رمان خود به شهر آفتاب می‌آید

علیرضا قزوه با اولین رمان خود به شهر آفتاب می‌آید

قزوه، بیابانکی و اسفندقه میهمان دومین شب برآستان اشک

قزوه، بیابانکی و اسفندقه میهمان دومین شب برآستان اشک

نظرات

21/08/1397 04:33:58 ب.ظ
جالب بود تا به حال به سرود ملی و شعر و آهنگش فکر نکرده بودم
19/08/1397 03:34:35 ب.ظ
ممنون از علیرضا بدیع!
19/08/1397 11:53:15 ق.ظ
با علیرضا قزوه هم گفتگو کنید تا انصاف رعایت شود.
19/08/1397 11:43:39 ق.ظ
پیشنهاد قابل تاملی است باشد که بیندیشند و البته کار خوبی بهتر از سرود فعلی تهیه کنند(البته بعید می دانم)
19/08/1397 11:39:06 ق.ظ
مگه سرود ملی دمپایی است که هر وقت دلمان خواست عوضش کنیم!
18/08/1397 07:55:19 ب.ظ
به آقای قزوه بفرمایید بر فرض که طبق رای و میل ایشان سرود ملی را هم عوض کردیم، آیا شایسته است سرزمین کهن سال ایران، با تمدن 2500 ساله ایرانی و فرهنگ 1400 اسلامی - ایرانی و حتی انقلاب 40 ساله مان هر ده بیست سال یک بار سرود عوض کنند؟؟ ترکیه دارد 95 مین سال تاسیسش را جشن می گیرد با همان بیرق و همان سرود. پاکستان از 1947 تا کنون با سرودی به زبان فارسی با عنوان «پرچم ستاره و هلال» سرودی دارد هفتاد ساله! چرا ما باید همین سرود زیبا را عوض کنیم؟ آقای قزوه همانطور که پیش از من و تو لیل و نهاری بوده است، پس از ما هم خواهد بود و دیگران هم این بدعت شما را پی خواهند گرفت. بنیان گزار اساس اشتباه نباشید لطفا!
18/08/1397 08:13:35 ق.ظ
با سلام و احترام به نظر دوستان، من هم معتقدم روح حماسی در سرود ملی کم است و غم بر آن غلبه دارد. البته پذیرش تغییر سرود ملی در اذهان کار ساده‌ای نبست. ایرادم این است: چرا اساساً باید ابتدا آهنگ سرود ساخته و بعد به شعر پرداخته شود؟ این اشتباه است. یعنی ما اصالت را به آهنگ داده‌ایم و نه شعر. چه کسی گفته شاعر باید تابع آهنگساز باشد؟ این آهنگساز است که باید توان ساخت آهنگ را برابر روح شعر داشته باشد. من همچنین با سرودن شعر مشترک توسط شاعران مخالفم. چرا که با توجه به لحن و سبک شخصی هر یک از شاعران، سرود وصله پینه می‌شود.
17/08/1397 11:27:04 ق.ظ
با آقای قزوه موافقم
17/08/1397 11:26:35 ق.ظ
یعنی همه مشکلات ما در عرصه شعر و موسیقی و ادبیات حل شده و فقط مانده سرود ملی؟!!
16/08/1397 10:03:10 ب.ظ
بهترین پیشنهادبرای سرود ملی، همان سرود ای ایران ای مرز پرگهر استاد بنان است که افشین علا هم به آن اشاره کرد.
16/08/1397 07:05:35 ب.ظ
حق با آقای باقری است.جواب دندان شکنی هم داد
16/08/1397 07:01:15 ب.ظ
بله می خواهد. جان مایه فرهنگ و ادبیات ما چه پیش و چه پس از اسلام با حماسه و رشادت و غیرت گره خورده است.سرود سر زد از افق کار قشنگی است اما ریتم و عبارات آن آن گونه که شایسته است این مفاهیم را منعکس نمی کند. فارغ از اختلاف میان آقایان ساعد باقری و علیرضا قزوه که هر دو از شاعران برجسته فعلی کشور هستند و قطعا هر دوی این اساتید دلسوز این آب و خاک و نظام هم هستند لازم است که در آثاری که سیاست های کلی نظام را نمایندگی می کند. عناصری از حماسه و غیرت و شهادت وجود داشته باشد.یا حق
16/08/1397 06:15:58 ب.ظ
شاهنامه فردوسی در بحر رجز است؟!
16/08/1397 03:47:15 ب.ظ
به آقای بدیع باید گفت افتادگی آموز اگز طالب فیضی،هرگز نخورد آب زمینی که بلند است
16/08/1397 03:30:23 ب.ظ
چه خوب است که پاسخ مهدی سیار، عرفان پور و علیمحمد مودب را در این باره جویا شوید. البته شاید یکی از شاعران جوان شعر آیینی که در پایان مطلب گفته اید شامل حال این عزیزان هم باشد.
16/08/1397 03:27:17 ب.ظ
ساعد باقری، یک دنیا صفا و مهربانی است. تعجب می کنم که چرا اینقدر خشمگین و البته گویا دلشکسته پاسخ می دهند.دوست داشتیم مشروح تر و منطقی تر پاسخ می دادند. آقای قزوه هم کاش کمی از این حاشیه ها فاصله بگیرند.
16/08/1397 03:16:42 ب.ظ
به نظرم استاد علیرضا قزوه باید به صورت دقیقتر پیشناد خود را مطرخ وپاسخ این دوستان را بدهد.
16/08/1397 03:11:12 ب.ظ
شد جمهوری اسلامی به پا، همه دین دهد هم دنیا به ما یادش به خیر،در مدرسه می خواندیم
16/08/1397 03:10:17 ب.ظ
هرکسی این حق را دارد که درهر زمینه ای نظر بدهد،آقای قزوه هم به هرحال از چهره های شناخته شده ومتبحر در زمینه شعر به ویژه شعر انقلاب هستند. آثار پرمحتوا و جذاب هم در کارهای ایشان کم نیست. برخلاف نظر آقای بدیع ،علیرضا قزه اتفاقاً در ترانه سرایی ید طولایی هم داردو کارهای بسیارجذابی خلق کرده است. اما نکته ای که آقای قزوه مطرح می کنند قابل دفاع نیست. سرود ملی جمهوری اسلامی ایران از ابتدای دهه 70عوض شد و تابعی از تحولات داخلی و بین المللی مرتبط با ایران بود .دوران جنگ تمام شده بود وکشورنیز به آرامشرسیدهبود.لازم بود این پیام به دنیا اعلام شود که ما در عین پایبندی به ارزش های انقلاب اسلامی، اهل صلح هستیم. سرود ملی یک کشور باید پیام همزیستی و مدارا باشد ضمن این که شعر این بانگ آزادی آقای سبزروای مثل بسیاری از آثار دیگر ایشان خاطره انگیز و ارزشمند است اما تصور اینکه چنین اشعاری را به عنوان سرود ملی درنظر بگیریم، منطقی نیست!

مأمورهای اعدام را بشناسیم

فعالان در حوزه ادبیات دفاع مقدس مسیر خوبی را در پیش گرفته‌‌اند

هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران در کاشان افتتاح می‌شود

110 سرمشق از سخنان حضرت علی (ع)؛ آینه‌ای برای زندگی امروز

سازمان چاپ و انتشارات دانشگاه آزاد از ناشران تأثیرگذار کشور است

زبان فارسی باید یکی از زبان‌های مرجع علمی جهان شود

راهنمای بازدید از موزه کمونیسم؛ طنز مخوف به روایت حیوانات

انقلاب ادبی پیامد انقلاب سیاسی است

همایش ملی المیزان و علوم انسانی اسلامی آغاز به‌کار کرد

کتابدار واسطه میان کتاب و خواننده است

زندگی نو؛ آغاز یک سفر عاشقانه

سازمان چاپ و انتشارات دانشگاه آزاد از ناشران تأثیرگذار کشور است

اقتصاد بهداشت کتاب شد

ارزیابی یک هزار و 236 اثر در همایش کتاب سال حوزه

هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران در کاشان افتتاح می‌شود

اختتامیه سومین دوره جایزه داستان تهران برگزار می‌شود

افتتاح نمایشگاه کتاب کودک شانگهای با حضور ایران

معرفی نشر ایران در استانبول

110 سرمشق از سخنان حضرت علی (ع)؛ آینه‌ای برای زندگی امروز

حوزه هنری نهاد کم‌خرج و پرفایده انقلاب اسلامی است

گفتگوی ویـژه

گـزارش

دیدگاه

پیشخوان روزنامه

 تصاویر صفحه اول روزنامه‌های پنجشنبه 24 آبان

تصاویر صفحه اول روزنامه‌های پنجشنبه 24 آبان